مهتاب

شرکت نفت آمریکایی سینکلر که قراردادهایی در مورد بهره برداری از نفت شوروی با این دولت منعقد کرده بود و از الغای امتیاز نفتی شرکت استاندارد اویل توسط دولت ایران مطلع شده و اطلاع یافته بود که مجلس ایران قانونی به تصویب رسانیده که به هر شرکت آمریکایی که بتواند ده میلیون دلار وام در اختیار دولت قرار دهد امتیاز نفت شمال را به آن شرکت بدهد از اینرو نماینده شرکت نفت سینکلر در مرداد ماه (1301 ه ش) وارد تهران شد و پیشنهادی در مورد امتیاز نفت شمال به دولت ایران داد بدین ترتیب که مدت امتیاز بین چهل تا پنجاه سال باشد، اراضی بایر دولتی رادولت ایران مجاناً به شرکت بدهد و اراضی دیگر را شرکت خریداری کند . لوازم وارداتی شرکت از هر گونه عوارض و مالیات معاف باشد شرکت امتیاز را به دولت و شرکت خارجی دیگر نداده و سهام شرکت تنها به ایرانیان و آمریکاییان فروخته  شود .دولت ایران حاضر شد امتیاز نفتی چهارایالت از پنج  ایالت شمالی را به شرکت سینکلر واگذار کند و آن را به تصویب مجلس برساند اما شرکت با دو مشکل روبرو بود اول تهیه ده میلیون دلار برای دادن وام به ایران و دوم صدور نفت به خارج از ایران بود .

شرکت نفت سینکلر مطلع بود که نمی تواند نفت ایران را از نواحی جنوب لوله کشی و صادر کند پس با دولت شوروی برای صدور نفت ایران توسط لوله کشی باکو-  باطوم به مذاکره پرداخت. گرچه شرکت سینکلر امتیاز نفت جزیره ساخالین و فروش آن را از دولت شوروی کسب کرده بود. اما دولت شوروی این اجازه را به شرکت نفت سینکلر نداده و بر اثر اختلافات بعدی، امتیاز نفت جزیره ساخالین را نیز لغو نمود و چون شرکت از صدور نفت ایران مایوس شد به دولت ایران اطلاع داد که چون دولت شوروی اجازه نخواهد داد که نفت ایران از طریق شوروی صادر گردد از امتیاز صرفنظر می گردد . شرکتهای امریکایی که اسرار زیادی در گرفتن امتیاز نفتی از ایران داشتند بر اثر حادثه قتل روبرت ایمبری کنسولیار ایالت متحده امریکا در تهران که به تحریک شرکت نفت ایران و انگلیس انجام شد خود را کنار کشیدند. هارولد اسپنسر یکی ار مامورین زبردست انتلیجنت سرویس که سالیان دراز در شرق نزدیک فعالیت داشته می گوید:« که کنسولیار امریکا در تهران روبرت ایمبری به دست یک عده از جیره خواران شرکت نفت به این جرم کشته شد که می خواست امتیاز نفت شمال را برای شرکت امریکایی سینکلر بدست آورد.»[1] بدین ترتیب کمپانی های نفتی امریکا با وجود حمایت شدید دولت آمریکا ازآنها موقتاً از گرفتن امتیاز نفت در ایران صرفنظر کردند .