نظام آموزش و پرورش هر جامعه شامل مجموعهء موازین و قراردادهایی است که در تربیت نیروی انسانی به کار میروند.با این دید کلی مجموعهء آییننامهها و مقررات رسمی و همچنین تمامی سنتها و رسوم جاری جامعه،که در تربیت انسانها اثری دارند،جزء نظام آموزش و پرورش به شمار میآیند. پارهای از این عوامل، معیارها و ضابطه هایی هستند که با بررسی و تحقیق در اوضاع و احوال جامعه و از طریق برنامه ریزی دقیق و سنجیده،و با آینده نگری و دوراندیشی کافی،بنیاد می گیرند.مجموعهء اینگونه معیارها نظام رسمی و قانونی آموزش و پرورش است.این معیارها وظایف قانونی مجریان را معلوم میدارند و احیانا به صورت قالبهای پیش ساختهء کوششهای تربیتی ارائه میشوند.
انسان در همهء مراحل زندگی،از کودکی تا نوجوانی و بلوغ و حتی در سنین سالخوردگی،پیوسته از افکار و رفتار دیگران متأثر است.از شرایط محیط نقش میگیرد،و بر محیط زیست اثر میگذارد.آنچه فرهنگ انسانی را میسازد مجموعهء این تأثیر و تأثرهاست.اعم از آنکه تغییر رفتارها نتیجهء کوششهای عمدی و حساب شده و در قالب نظام آموزشی رسمی یا سنتی باشند،یا اینکه به صورت اثر محیط به ویژگیهای فرد و جامعه شکل بدهند.درهرحال دگرگونیهای جامعه از تأثیر عوامل سنتی و نیز از کوششهای عمدی نظام آموزشی رسمی ناشی هستند.ولی درهرحال تفکیک نقش نظام رسمی از تأثیر محیط زیست،تقریبا غیر ممکن،یا لا اقل بسیار دشوار است.
نظام آموزش و پرورش در صورتی مؤثر و سودبخش است که ارزشهای
انسانی و فرهنگی جامعه را حفظ کند و در تلطیف ارزشها مؤثر باشد.بنابراین
نظام آموزشی وقتی موجه تر و قابل دفاع تر است که دگرگونیهای مطلوب فراهم آورد
و جامعه را به سوی زندگی بهتر و سعادتمندتر سوق دهد،نه آنکه تنها دنباله رو شرایط
موجود باشد.نظام آموزش و پرورش رسمی را معمولا در چهار بخش مجزا بررسی میکنند. این چهار بخش کوششهای مربوط را به ترتیب از لحاظ علت وجودی،محتوا، چگونگی ها و بالاخره از حیث ارتباط بین علت و معلول،توجیه میکنند.
با این تقسیم بندی نظام آموزش و پرورش چهار بعد اصلی زیر را شامل خواهد بود:
هدف
برنامه
موازین و روشهای اجرایی
ارزشیابی و نظارت
هدف آموزش و پرورش از نیازهای فرد و جامعه در حال و آینده ریشه می گیرد و در حقیقت پاسخگوی آن است که چرا به مسئلهء تربیت باید توجه داشت.
برنامهء آموزش و پرورش محتوا و چند و چون آنچه را به عنوان وسیلهء آماده کردن افراد برای زندگی مطلوب فردی و جمعی امروز و فردای آنها لازم شناخته میشود مشخص میکند.در توجیه هر نظام آموزشی،آنجا که سؤال از چه چیز به میان میآید،پاسخ را در برنامه ها باید جستجو کرد.
روشها و موازین اجرایی شامل مجموعهء ضابطه ها و معیارها و مقررات رسمی و سنتی است که در مرحلهء اجرای برنامه ها ملاک عمل هستند و چگونگی تربیت عمدی را پاسخ میدهند.
ارزشیابی و نظارت در حقیقت مکمل همهء کوشش هاست.در این مرحله از کار آموزش و پرورش ارتباط بین هدفها و برنامه ها از یک سو و هماهنگی روشهای اجرایی،با هدف و برنامه از سوی دیگر،بررسی میشود.ارزشیابی کوششی است که میزان سودبخشی نظام آموزشی را تعیین میکند و منبع مفیدی برای وسعت دیدها در اصلاح و تکمیل نظام آموزشی است.
با توجه به نقش پر اهمیت انرژی در زندگی بشر ، کشورهای دنیا از دیر باز به اندازه امکانات و احتیاجات خود، کوشش می نمودند تا انرژ ی مورد نیاز خود را از بهترین و ارزانترین و راحت ترین منابع بر طرف سازند . قبل از انقلاب صنعتی نیاز به منابع انرژی و دست یافتن به آن چندان مورد توجه قرار نگرفته بود و هریک از کشورها منابع کافی انرژی به اندازه مصرف ، در اختیار داشتند و از این جهت کمبود انرژی احساس نمی گردید . اما با رخداد انقلاب صنعتی نیاز به انرژی بیشتر گردید.و زغال سنگ که تا آنروز از اهمیتی برخوردار نبود مورد توجه قرار گرفت اما این ماده به دلیل وجود نفت بدلیل تولید انرژی زیاد ،وزن سبک و سهولت حمل و نقل و ضایعات کم و مشتقات مفید و قیمت ارزان کنار گذاشته شد . در همین سال اتگلیس در نفت ایران شریک گردید.
افزایش مصرف نفت خصوصا در کشورهای صنعتی بزرگ سبب گردید تا این کشورها بدلیل نداشتن منابع کافی نفت در فکر تامین نفت مصرفی خود در آینده باشند. از اینرو به کشورهائی که دارای این منابع بودند سرازیر شدند و یکی از این مناطق ایران بود.اولین کشور پیشقدم انگلیس بود و این موضوع سایر کشورهای قدرتمند چون آلمان را پریشان کرده و آنها نیز بدنبال منابع نفتی در دنیا و خاورمیانه می باشند لذا با انگلستان در گیر شده و نتیجه آن جنگ جهانی اول بود.
و با پیوستن امریکا به جرگه کشور های صنعتی مصرف نفت در این کشور رو به فزونی یافت و آن نیز در صدد بدست آوردن منابع نفتی شد و پای آمریکا به خاورمیانه و ایران باز شد. و از این تاریخ سیاست قدرتهای بزرگ در ایران با حفظ منابع و منافع انها همراه بود چرا که روند تاریخی نفت نشان داده است این ماده هنوز به عنوان یک عامل سیاسی ، اقتصادی و استراژدی باقی خواهد ماند و درگیریها و رقابتهای شرکتهای نفتی و قدرتهای بزرگ در تسلط بر منابع نفتی ادامه خواهد داشت.
امتیاز دیگر مربوط به کشیدن خط لوله به جنوب برای حمل نفت بود که شرکت اجازه داشت نفت افغانستان را نیز در ان حمل نماید و برای حمل هر چهار تن نفت افغانستان که از لوله حمل شود شرکت متعهد شده بود که یک شیلینگ به دولت ایران بپردازد .شرکا آمیرانین در طی دو سال دست به مطالعات زمین شناسی وسیعی زد ولی سرانجام در سال 1938 م به دولت ایران اطلاع داد از امتیاز صرفنظر کرده است .
شرکت نفت آمریکایی سینکلر که
قراردادهایی در مورد بهره برداری از نفت شوروی با این دولت منعقد کرده بود و از
الغای امتیاز نفتی شرکت استاندارد اویل توسط دولت ایران مطلع شده و اطلاع یافته
بود که مجلس ایران قانونی به تصویب رسانیده که به هر شرکت آمریکایی که بتواند ده
میلیون دلار وام در اختیار دولت قرار دهد امتیاز نفت شمال را به آن شرکت بدهد از
اینرو نماینده شرکت نفت سینکلر در مرداد ماه (1301 ه ش) وارد تهران شد و پیشنهادی
در مورد امتیاز نفت شمال به دولت ایران داد بدین ترتیب که مدت امتیاز بین چهل تا
پنجاه سال باشد، اراضی بایر دولتی رادولت ایران مجاناً به شرکت بدهد و اراضی دیگر را
شرکت خریداری کند . لوازم وارداتی شرکت از هر گونه عوارض و مالیات معاف باشد شرکت امتیاز
را به دولت و شرکت خارجی دیگر نداده و سهام شرکت تنها به ایرانیان و آمریکاییان
فروخته شود .دولت ایران حاضر شد امتیاز نفتی
چهارایالت از پنج ایالت شمالی را به شرکت
سینکلر واگذار کند و آن را به تصویب مجلس برساند اما شرکت با دو مشکل روبرو بود
اول تهیه ده میلیون دلار برای دادن وام به ایران و دوم صدور نفت به خارج از ایران
بود .
شرکت نفت سینکلر مطلع بود که نمی تواند نفت ایران را از نواحی جنوب لوله کشی و صادر کند پس با دولت شوروی برای صدور نفت ایران توسط لوله کشی باکو- باطوم به مذاکره پرداخت. گرچه شرکت سینکلر امتیاز نفت جزیره ساخالین و فروش آن را از دولت شوروی کسب کرده بود. اما دولت شوروی این اجازه را به شرکت نفت سینکلر نداده و بر اثر اختلافات بعدی، امتیاز نفت جزیره ساخالین را نیز لغو نمود و چون شرکت از صدور نفت ایران مایوس شد به دولت ایران اطلاع داد که چون دولت شوروی اجازه نخواهد داد که نفت ایران از طریق شوروی صادر گردد از امتیاز صرفنظر می گردد . شرکتهای امریکایی که اسرار زیادی در گرفتن امتیاز نفتی از ایران داشتند بر اثر حادثه قتل روبرت ایمبری کنسولیار ایالت متحده امریکا در تهران که به تحریک شرکت نفت ایران و انگلیس انجام شد خود را کنار کشیدند. هارولد اسپنسر یکی ار مامورین زبردست انتلیجنت سرویس که سالیان دراز در شرق نزدیک فعالیت داشته می گوید:« که کنسولیار امریکا در تهران روبرت ایمبری به دست یک عده از جیره خواران شرکت نفت به این جرم کشته شد که می خواست امتیاز نفت شمال را برای شرکت امریکایی سینکلر بدست آورد.»[1] بدین ترتیب کمپانی های نفتی امریکا با وجود حمایت شدید دولت آمریکا ازآنها موقتاً از گرفتن امتیاز نفت در ایران صرفنظر کردند .
سلام بر تو و عاشقان دیار علم و ادب که دستانتان بوی تلاش می دهد 
